EPIRB ve SART Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Deniz emniyetinin en kritik iki unsuru olan EPIRB ve SART, Küresel Deniz Tehlike ve Güvenlik Sistemi'nin (GMDSS) ayrılmaz birer parçasıdır. Bu iki cihaz birbiriyle rekabet etmez; aksine arama-kurtarma operasyonlarında birbirini tamamlayan iki farklı görevi üstlenirler 

Kısaca özetlemek gerekirse: EPIRB küresel SOS çağrısını başlatır, SART ise kurtarma ekiplerinin sizi dalgaların arasında nokta atışı bulmasını sağlar. 

• Çalışma Sistemi ve Menzili: Herhangi bir mesafe sınırı yoktur, küresel menzile sahiptir. Cihaz aktif olduğunda COSPAS-SARSAT uydu takımına güçlü bir sinyal gönderir. Modern EPIRB cihazları, entegre GPS sistemleri sayesinde konumu birkaç dakikada ve çok yüksek doğrulukla arama-kurtarma merkezlerine iletir.
  
  
• Aktivasyon Yöntemleri:
• Manuel Aktivasyon: Kilidi açılarak üzerindeki buton yardımıyla elle çalıştırılır.
• Otomatik Aktivasyon (HRU): Gemi batarken su seviyesinin 2 ila 4 metre altına indiğinde, Hidrostatik Serbest Bırakma Ünitesi (HRU) adı verilen yaylı mekanizma su basıncıyla patlar ve muhafazanın kapağını açar. Cihaz yüzerek su yüzeyine çıkar ve suyla temas ettiği an (deniz düğmesi aktifleşerek) otomatik olarak yayına başlar.
• Yayın Ömrü ve Gücü: Aktif edildikten sonra en az 48 saat boyunca kesintisiz olarak 406 MHz (uydu için) ve 121.5 MHz (yakın mesafe yön bulma için) frekanslarında sinyal göndermeye devam eder. 
• 2. SART (Search and Rescue Transponder)
  SART, gemiyi terk ederken yanınıza alıp can salına yerleştirdiğiniz yakın mesafe yön bulma ve konum tespit cihazıdır. 
• Çalışma Sistemi (Sorgu-Yanıt Tabanlı): EPIRB gibi durduk yere sürekli sinyal yaymaz. Bekleme modunda kalır. Bölgeye gelen bir kurtarma gemisinin veya helikopterinin X-Band Radarı (9 GHz) can salının yakınından geçerken SART bu radar sinyalini algılar (sorgulanır) ve karşı tarafa anında güçlü bir yanıt sinyali gönderir. 
• Radar Ekranındaki Görünümü: SART tetiklendiğinde, kurtarma ekibinin radar ekranında merkezden dışarıya doğru düz bir hat üzerinde sıralanmış 12 veya 20 adet belirgin nokta (eko) belirir. Ekranın merkezine en yakın olan ilk nokta, kazazedelerin tam konumunu gösterir. Arama ekibi yaklaştıkça bu noktalar yay şeklini alır ve tam tepenize geldiklerinde tam çembere dönüşür. 
• Menzili ve Montajı: Görüş hattı (line-of-sight) prensibiyle çalışır. Deniz yüzeyindeki bir gemi radarından yaklaşık 5-10 deniz mili, bir arama kurtarma uçağından veya helikopterinden ise 30 deniz miline kadar mesafeden tespit edilebilir. Menzili artırmak için can salının içinde su seviyesinden en az 1 metre yüksekliğe dik bir şekilde monte edilmesi hayati önem taşır.
• Yayın Ömrü: Bekleme (Standby) modunda 96 saat, radar tarafından tetiklenip sürekli yanıt verdiği çalışma modunda ise 8 saat pil ömrü sunar.

406 MHz EPIRB cihazlarının veri tabanının ve sicil kayıtlarının tutulması hayati önem taşır. Türkiye'de bu görev, eski adıyla Deniz ve İç sular Düzenleme Genel Müdürlüğü bünyesinde bulunan, günümüzde ise Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik Genel Müdürlüğü'ne bağlı Ana Arama Kurtarma Koordinasyon Merkezi (AAKKM / MRCC Ankara) tarafından yürütülmektedir.

• Doğru Bilgi Akışı: Cihaz tescil edildiğinde; geminin adı, MMSI numarası, çağrı işareti ve armatör iletişim bilgileri sisteme işlenir. Yanlış bir alarm durumunda veya gerçek bir kazada SAR ekipleri kimin aranacağını ve ne tür bir tekneyle karşı karşıya olduklarını bu sicilden anlarlar.
• Kaptanın Sorumluluğu (IMO A.814(19)): Yanlış alarmlar, arama-kurtarma kaynaklarının (helikopter, bot vb.) gereksiz yere harcanmasına ve gerçekten yardıma ihtiyacı olanların zaman kaybetmesine neden olur. Bu yüzden gemi kaptanı, cihazın tescil bilgilerinin doğruluğundan, testlerinin kurallara uygun yapılmasından ve yanlış sinyallerin önlenmesinden doğrudan sorumludur.